|
Home
शेवटची तारीख जवळ आली आहे! --:--:--
currentaffairs
Chalu Ghadamodi March 2026 - मार्च २०२६ संपूर्ण चालू घडामोडी
www.JobAlertMarathi.in
Published: 18-05-2026 14 Views
मासिक चालू घडामोडी: मार्च २०२६ (In-Depth Topic-Wise Analysis)
स्पर्धा परीक्षांच्या काठिण्य पातळीनुसार केवळ हेडलाईन वाचून चालत नाही. म्हणूनच मार्च २०२६ मधील प्रत्येक महत्त्वाच्या घटनेची पार्श्वभूमी, इतिहास, ती कधी, कुठे आणि कोणी केली याबद्दलची संपूर्ण माहिती बुडापासून शेंड्यापर्यंत खाली सविस्तर दिली आहे.
१. महाराष्ट्र विशेष घडामोडी (Maharashtra In-Depth)
• 'शिवनेरी ते रायगड' गडकिल्ला संवर्धन मोहिमेची अधिकृत घोषणा
• कधी झाली घोषणा? १० मार्च २०२६ रोजी राज्य शासनाच्या अर्थसंकल्पीय अधिवेशनादरम्यान.
• कोणी केली आणि नेतृत्व कोणाचे? महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री आणि सांस्कृतिक कार्य मंत्रालय यांच्या संयुक्त विद्यमाने; याचे प्रमुख नियोजन पुरातत्व विभागाच्या (ASI) राज्य समितीकडे सोपवण्यात आले आहे.
• कुठे आणि काय होणार? शिवनेरी, तोरणा, राजगड आणि रायगड या किल्ल्यांवर पहिल्या टप्प्यात काम सुरू होणार आहे. यासाठी राज्य सरकारने तब्बल ५०० कोटी रुपयांचा विशेष निधी मंजूर केला आहे. यात किल्ल्यांची तटबंदी दुरुस्त करणे, गडांवरील जुने पाण्याचे टाके स्वच्छ करणे आणि पर्यटकांसाठी पर्यावरणपूरक सोयीसुविधा उभारणे समाविष्ट आहे.
• कितव्यांदा आणि इतिहास काय? महाराष्ट्रात किल्ल्यांच्या संवर्धनासाठी स्वतंत्र ऐतिहासिक प्राधिकरण स्थापन होण्याची ही **पहिलीच वेळ** आहे. यापूर्वी केवळ केंद्र सरकारच्या अखत्यारीत असणाऱ्या एएसआय (ASI) कडून जुजबी दुरुस्ती केली जात असे.
• कधी झाली घोषणा? १० मार्च २०२६ रोजी राज्य शासनाच्या अर्थसंकल्पीय अधिवेशनादरम्यान.
• कोणी केली आणि नेतृत्व कोणाचे? महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री आणि सांस्कृतिक कार्य मंत्रालय यांच्या संयुक्त विद्यमाने; याचे प्रमुख नियोजन पुरातत्व विभागाच्या (ASI) राज्य समितीकडे सोपवण्यात आले आहे.
• कुठे आणि काय होणार? शिवनेरी, तोरणा, राजगड आणि रायगड या किल्ल्यांवर पहिल्या टप्प्यात काम सुरू होणार आहे. यासाठी राज्य सरकारने तब्बल ५०० कोटी रुपयांचा विशेष निधी मंजूर केला आहे. यात किल्ल्यांची तटबंदी दुरुस्त करणे, गडांवरील जुने पाण्याचे टाके स्वच्छ करणे आणि पर्यटकांसाठी पर्यावरणपूरक सोयीसुविधा उभारणे समाविष्ट आहे.
• कितव्यांदा आणि इतिहास काय? महाराष्ट्रात किल्ल्यांच्या संवर्धनासाठी स्वतंत्र ऐतिहासिक प्राधिकरण स्थापन होण्याची ही **पहिलीच वेळ** आहे. यापूर्वी केवळ केंद्र सरकारच्या अखत्यारीत असणाऱ्या एएसआय (ASI) कडून जुजबी दुरुस्ती केली जात असे.
२. राष्ट्रीय राजकीय व सामाजिक घडामोडी (National In-Depth)
• 'एक देश, एक निवडणूक' (One Nation, One Election) मसुदा संसदेत मंजूर
• कधी आणि कुठे घडले? १५ मार्च २०२६ रोजी संसदेच्या विशेष सत्रात हा ऐतिहासिक मसुदा दोन्ही सभागृहांत (लोकसभा आणि राज्यसभा) बहुमताने मंजूर करण्यात आला.
• कोणी केला मसुदा तयार? माजी राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांच्या अध्यक्षतेखाली स्थापन करण्यात आलेल्या उच्चस्तरीय समितीने (High-Level Committee) हा मसुदा आणि अहवाल केंद्र सरकारला सादर केला होता.
• नेमके काय आहे यात? या विधेयकानुसार, २०२९ सालापासून देशातील सर्व राज्यांच्या विधानसभा आणि लोकसभेच्या निवडणुका एकाच वेळी घेतल्या जातील. जर एखादे राज्य सरकार मुदतीपूर्वी कोसळले, तर तिथे उर्वरित कालावधीसाठीच नवीन निवडणूक होईल, पूर्ण ५ वर्षांसाठी नाही.
• यापूर्वी असे कधी झाले होते का? होय, भारताच्या इतिहासात **१९५१-५२, १९५७, १९६२ आणि १९६७** या पहिल्या चार सार्वत्रिक निवडणुका एकाच वेळी घेण्यात आल्या होत्या. मात्र, १९६८ आणि १९६९ मध्ये काही राज्यांच्या विधानसभा मुदतीपूर्वी विसर्जित झाल्यामुळे ही साखळी तुटली होती. आता तब्बल ६० वर्षांनंतर ही पद्धत पुन्हा लागू केली जात आहे.
• कधी आणि कुठे घडले? १५ मार्च २०२६ रोजी संसदेच्या विशेष सत्रात हा ऐतिहासिक मसुदा दोन्ही सभागृहांत (लोकसभा आणि राज्यसभा) बहुमताने मंजूर करण्यात आला.
• कोणी केला मसुदा तयार? माजी राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांच्या अध्यक्षतेखाली स्थापन करण्यात आलेल्या उच्चस्तरीय समितीने (High-Level Committee) हा मसुदा आणि अहवाल केंद्र सरकारला सादर केला होता.
• नेमके काय आहे यात? या विधेयकानुसार, २०२९ सालापासून देशातील सर्व राज्यांच्या विधानसभा आणि लोकसभेच्या निवडणुका एकाच वेळी घेतल्या जातील. जर एखादे राज्य सरकार मुदतीपूर्वी कोसळले, तर तिथे उर्वरित कालावधीसाठीच नवीन निवडणूक होईल, पूर्ण ५ वर्षांसाठी नाही.
• यापूर्वी असे कधी झाले होते का? होय, भारताच्या इतिहासात **१९५१-५२, १९५७, १९६२ आणि १९६७** या पहिल्या चार सार्वत्रिक निवडणुका एकाच वेळी घेण्यात आल्या होत्या. मात्र, १९६८ आणि १९६९ मध्ये काही राज्यांच्या विधानसभा मुदतीपूर्वी विसर्जित झाल्यामुळे ही साखळी तुटली होती. आता तब्बल ६० वर्षांनंतर ही पद्धत पुन्हा लागू केली जात आहे.
३. विज्ञान आणि अंतराळ तंत्रज्ञान (Science & Tech In-Depth)
• इस्रोची (ISRO) 'गगनयान-२' मानवरहित चाचणी यशस्वी
• कधी आणि कुठे झाले प्रक्षेपण? २२ मार्च २०२६ रोजी सकाळी ठीक ९:१५ वाजता, श्रीहरीकोटा येथील सतीश धवन अंतराळ केंद्राच्या दुसऱ्या लाँच पॅडवरून हे प्रक्षेपण करण्यात आले.
• कोणी केले आणि कोणते रॉकेट वापरले? भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेने (ISRO) एलव्हीएम-३ (LVM3-M4) या भारताच्या सर्वात जड रॉकेटचा (ज्याला फॅट बॉय म्हणतात) वापर करून ही मोहीम पार पाडली.
• काय होते मोहिमेत? या मोहिमेत 'व्योममित्र' (Vyommitra) नावाच्या ह्युमनॉईड रोबोटला (मानवासारखा दिसणारा रोबोट) अंतराळात पाठवून तिथल्या वातावरणाचा, दाबाचा आणि सुरक्षिततेचा सविस्तर अभ्यास करण्यात आला. अंतराळ क्युबिकल पृथ्वीभोवती ४०० किमीच्या कक्षेत ३ दिवस फिरत होते आणि त्यानंतर ते हिंदी महासागरात सुरक्षितपणे उतरवण्यात आले.
• कितवी चाचणी आणि महत्व काय? ही गगनयान प्रकल्पाची **दुसरी मोठी मानवरहित चाचणी** आहे. या यशामुळे भारताचा मानवाला अंतराळात पाठवण्याचा मार्ग (Human Spaceflight Mission) पूर्णपणे मोकळा झाला असून भारत जगातील चौथा असा देश ठरेल.
• कधी आणि कुठे झाले प्रक्षेपण? २२ मार्च २०२६ रोजी सकाळी ठीक ९:१५ वाजता, श्रीहरीकोटा येथील सतीश धवन अंतराळ केंद्राच्या दुसऱ्या लाँच पॅडवरून हे प्रक्षेपण करण्यात आले.
• कोणी केले आणि कोणते रॉकेट वापरले? भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेने (ISRO) एलव्हीएम-३ (LVM3-M4) या भारताच्या सर्वात जड रॉकेटचा (ज्याला फॅट बॉय म्हणतात) वापर करून ही मोहीम पार पाडली.
• काय होते मोहिमेत? या मोहिमेत 'व्योममित्र' (Vyommitra) नावाच्या ह्युमनॉईड रोबोटला (मानवासारखा दिसणारा रोबोट) अंतराळात पाठवून तिथल्या वातावरणाचा, दाबाचा आणि सुरक्षिततेचा सविस्तर अभ्यास करण्यात आला. अंतराळ क्युबिकल पृथ्वीभोवती ४०० किमीच्या कक्षेत ३ दिवस फिरत होते आणि त्यानंतर ते हिंदी महासागरात सुरक्षितपणे उतरवण्यात आले.
• कितवी चाचणी आणि महत्व काय? ही गगनयान प्रकल्पाची **दुसरी मोठी मानवरहित चाचणी** आहे. या यशामुळे भारताचा मानवाला अंतराळात पाठवण्याचा मार्ग (Human Spaceflight Mission) पूर्णपणे मोकळा झाला असून भारत जगातील चौथा असा देश ठरेल.
४. क्रीडा जगत आणि पुरस्कार (Sports & Awards In-Depth)
• रणजी करंडक २०२५-२६ (Ranji Trophy) अंतिम सामना
• कधी आणि कुठे पार पडला? मार्च २०२६ च्या दुसऱ्या आठवड्यात, मुंबईतील ऐतिहासिक वानखेडे स्टेडियमवर हा अंतिम सामना खेळवला गेला.
• कोणामध्ये झाला सामना आणि कोणी जिंकला? हा सामना **मुंबई विरुद्ध विदर्भ** या दोन महाराष्ट्रातील बलाढ्य संघांमध्ये झाला. यामध्ये मुंबई संघाने विदर्भाचा पराभव करून रणजी करंडकावर आपले नाव कोरले.
• कितव्यांदा जिंकला? मुंबई संघाने आपल्या इतिहासातील तब्बल **४२ वा रणजी करंडक** जिंकून स्वतःचाच विक्रम मोडीत काढला आहे. सामनावीर (Man of the Match) आणि मालिकावीर (Man of the Series) पुरस्कार कोणाला मिळाले, यावर परीक्षेत थेट प्रश्न येतो.
• कधी आणि कुठे पार पडला? मार्च २०२६ च्या दुसऱ्या आठवड्यात, मुंबईतील ऐतिहासिक वानखेडे स्टेडियमवर हा अंतिम सामना खेळवला गेला.
• कोणामध्ये झाला सामना आणि कोणी जिंकला? हा सामना **मुंबई विरुद्ध विदर्भ** या दोन महाराष्ट्रातील बलाढ्य संघांमध्ये झाला. यामध्ये मुंबई संघाने विदर्भाचा पराभव करून रणजी करंडकावर आपले नाव कोरले.
• कितव्यांदा जिंकला? मुंबई संघाने आपल्या इतिहासातील तब्बल **४२ वा रणजी करंडक** जिंकून स्वतःचाच विक्रम मोडीत काढला आहे. सामनावीर (Man of the Match) आणि मालिकावीर (Man of the Series) पुरस्कार कोणाला मिळाले, यावर परीक्षेत थेट प्रश्न येतो.
📌 एमपीएससी परीक्षा देणाऱ्यांसाठी टीप: मार्च महिन्यातील 'एक देश, एक निवडणूक' या मुद्द्यावर राज्यशास्त्र (Polity) अंतर्गत आणि इस्रोच्या गगनयान मोहिमेवर विज्ञान-तंत्रज्ञान अंतर्गत बहुपर्यायी प्रश्न (Multi-statement questions) विचारले जाण्याची दाट शक्यता आहे. हा डेटा नीट सेव्ह करा.
Platform Stats
Total Active Updates:
26